هم زمان با ظهور فناوری لقاح خارج رحمی در سال 1978، امکان درمان ناباروری برخی از زوج هایی که به هر دلیلی دارای گامت بوده، ولی از داشتن فرزند محروم بودند فراهم شد. بررسی جنبه های مختلف به کارگیری روش های باروری کمکی جایگزین در ایران، علی الخصوص از نظر شرعی و قانونی یکی از مقدمات اصلی ورود به استفاده از این فناوری است. مفاهیم باروری کمکی، لقاح خارج رحمی، انتقال مستقیم گامت اهدایی به داخل رحم و مقایسه آن با تشکیل جنین حاصل از گامت جایگزین پس از کشت و آماده سازی آن در آزمایشگاه و سپس انتقال آن به داخل رحم از مفاهیم اساسی و اولیه جهت آشناسازی حوزه های علمیه و فقها و دانشمندان سایر علوم به ویژه حقوق، روانشناسی و جامعه شناسی است. استفاده از روش های گامت جایگزین در باروری زوجین نابارور زمینه نگرش جدیدی را در فقه و قانون برای استفاده از این روش ها در درمان ناباروری فراهم نموده است. استفاده از این روش ها در ایران نیازمند بررسی های اساسی و جدی مطابق با شرایط فرهنگی اجتماعی آن است. سلامت جسمی، روحی و روانی اهدا کننده و دریافت کننده یکی از مهم ترین عوامل ارزیابی فرآیند اهدا است. همچنین علاوه بر ارزیابی سلامت جسمی فرد و اطمینان از عدم ابتلای به بیماری های صعب العلاج، جلوگیری از انتقال برخی از بیماری های ژنتیک به جنین حاصل نیز حایز اهمیت است. اگرچه تطابق ویژگی های خونی، ظاهری، فرهنگی، اجتماعی و حتی رعایت تناسب دینی نیز در این رابطه مطرح است. استفاده زوج نابارور از این تکنیک ها در درمان ناباروری، مستلزم اطلاع دقیق از ابعاد متنوع آن است. هر گونه اطلاعی که بتواند در تصمیم زوج نسبت به استفاده از این تکنیک ها تغییری حاصل نماید، بایستی قبل از هر گونه اقدام درمانی در مشاوره های متعدد عرضه گردد و پس از پذیرش آگاهانه و رضایت زوج، امکان استفاده از این تکنیک ها محقق گردد. به کارگیری این تکنیک ها در درمان ناباروری زوج بدون فراهم آمدن مقدمات اولیه ارزیابی سلامت اهدا کننده و دریافت کننده و عدم آگاه سازی دقیق زوج نابارور از ابعاد متنوع فقهی، حقوقی، روانی، اجتماعی و اخلاقی، می تواند زمینه ساز آسیب های اجتماعی جبران ناپذیر بعدی برای زوج و فرزند حاصل باشد و مراکز درمان ناباروری بایستی دقت کافی در این زمینه را مبذول نمایند.                             

واکنش آکروزومی یکی از آزمایش های عملکردی توانمندی است که پیش از نیاز فرآیند لقاح می باشد. پیشنهاد شده است که آزمایش واکنش آکروزومی در سیکل های درمانی IVF، می تواند موفقیت لقاح را پیش بینی کند. این تحقیق به منظور سنجش توان واکنش آکروزومی القا شده به وسیله مایع فولیکولی، برای پیش گویی میزان لقاح در سیکل های IVF انجام شد. روش بررسی: این تحقیق از نوع تجربی (Exprimental) است که طی 9 ماه بر روی 54 زوج نابارور، بدون علت ناباروری مشخص زنانه، انجام شد. نمونه های اسپرمی شستشو داده شده با محیط کشت Ham'sF10، پس از دو ساعت ظرفیت یابی در انکوباتور CO2 دار و در حرارت 37°C و رطوبت 95%، در 3 لوله فالکون ریخته شد. یکی به عنوان کنترل در نظر گرفته شد. واکنش آکروزومی در لوله دوم توسط ماده دی متیل سولفوکساید DMSO و در لوله سوم توسط مایع فولیکولی 50 درصد تحریک شد. پس از 18 ساعت انکوباسیون مجدد، اسپرم ها تثبیت شدند، گسترش های اسپرمی تهیه و پس از رنگ آمیزی به روش دو گانه، مطالعه میکروسکوپی انجام شد. از تقسیم تعداد سلول های تخم حاصله بر تعداد اووسیت های در مرحله متافاز II اولیه و ضرب نتیجه حاصله در عدد 100، درصد لقاح به دست آمد. نتایج: تفاوت معنی داری بین میانگین واکنش آکروزومی القا شده با مایع فولیکولی، در دو جمعیت با لقاح مساوی یا کمتر از 50 درصد و بیشتر از 50 درصد ملاحظه گردید. ارتباط معنی داری بین واکنش آکروزومی تحریک به وسیله (DMSO) و لقاح وجود نداشت. آنالیز ROC نشان داد، برای داشتن موفقیت بیش از 45 درصد در IVF، واکنش آکروزومی تحریک شده با مایع فولیکولی باید 10.5 درصد یا بیشتر باشد. نتیجه گیری: جهت انتخاب دقیق تر نوع درمان در روش های باروری کمک شده و تخمین میزان موفقیت IVF و پیش گیری از عوارض احتمالی، استفاده از آزمایش عملکردی واکنش آکروزومی، توصیه می گردد.

زمینه و هدف: پاسخ ضعیف تخمدان به داروهای محرک تخمک گذاری از مهم ترین مشکلات روش های کمک باروری است. هدف این مطالعه شناسایی فاکتورهای موثر بر پاسخ تخمدانی به گنادوتروپین در سیکل درمانی (In Vitro Fertilization) IVF بود.مواد و روش ها: این مطالعه توصیفی - تحلیلی بر روی 306 زن زیر 40 سال که برای اولین بار در مرکز ناباروی فاطمه الزهرا (س) بابل تحت درمان IVF قرار گرفتند، انجام شد. پاسخ دهندگان بر اساس تعداد فولیکول های غالب به سه گروه پاسخ ضعیف، طبیعی و بالا تقسیم شدند و فاکتورهای موثر احتمالی بر پاسخ تخمدانی در آن ها بررسی شد.یافته ها: میانگین سن زنان در پاسخ دهندگان ضعیف و طبیعی، بیشتر از پاسخ دهندگان بالا بود. میانگین طول مدت ناباروری، سطح FSH و LH پایه روز دوم سیکل، تعداد آمپول های گنادوتروپین تجویز شده و طول مدت تحریک تخمدانی در سه گروه اختلاف معنی داری نداشت. میانگین تعداد اووسیت های استخراج شده در سه گروه پاسخ دهنده ضعیف تخمدانی (1.79±2.73)، طبیعی (3.3±6.62) و بالا (5.62±14.8) به طور معنی داری متفاوت بود. در آنالیز رگرسیون چند متغیره، طول مدت ناباروری و سطح LH پایه روز دوم سیکل از متغیرهای مستقل پیش گویی کننده باروری تخمک بودند.نتیجه گیری: در آنالیز رگرسیون چند متغیره، نشانگرهای پاسخ تخمدانی به جز LH روز دوم سیکل و طول مدت ناباروری، معیار قابل پیش بینی بر باروری تخمک نبودند، بنابراین انتخاب ورود زنان به سیکل درمانی IVF بر اساس معیارهای پاسخ تخمدانی به بررسی های بیشتری نیاز دارد.

زمینه و هدف: طبق دستورالعمل سازمان بهداشت جهانی (WHO) پلی زوسپرمی به نمونه هایی اطلاق می شود که دارای بیش از 250 میلیون اسپرم در هر میلی لیتر از مایع انزال باشند. برخی از مطالعات نشان می دهد که نمونه های فوق ممکن است دچار کاهش تحرک و نیز ناباروری باشند؛ لذا هدف از این مطالعه گذشته نگر بررسی وضعیت پارامترهای ماکروسکوپی و میکروسکوپی نمونه های اسپرم مردان پلی زوسپرمی، همچنین نتایج مربوط به سیکل های درمانی IVF و ICSI در افراد پلی زوسپرمی بود.روش بررسی: 121 نفر از افراد پلی زوسپرمی مراجعه کننده به مرکز درمان ناباروری یزد در فاصله زمانی مهرماه 1382 تا خرداد ماه 1386، در دو گروه مطالعه شدند. گروه I شامل 94 نفر بود که پارامترهای ماکروسکوپی و میکروسکوپی مایع انزالی آنها به روشWHO  مورد مطالعه قرار گرفت. گروه II شامل 27 نفر پلی زوسپرمی بود که تحت درمانIVF  یا ICSI قرار داشتند. نتایج مربوط به وضعیت کلینیکی گروه II شامل پارامترهای اسپرم، وضعیت و تعداد تخمک، میزان باروری و کیفیت جنین تشکیل شده به همراه میزان بارداری مورد بررسی قرار گرفت.نتایج: نتایج نشان داد که میانگین پارامترهای اسپرم در هر دو گروه مورد مطالعه مطابق با استانداردهای WHO می باشد. میانگین حرکت سریع و آهسته پیشرونده در گروه 94) I نفره) به ترتیب 15.56±15.05% و 15.45±39.67% بود و در گروه 27) II نفره) بترتیب 16.51±16.37 % و 14.92±35.66% بود. از کل 234 اووسیت بدست آمده تعداد 144 تخمک لقاح یافته 5) تخمک به ازای هر نفر) (5/61%) و از تعداد تخمک لقاح یافته 112 جنین (4 جنین به ازای هر نفر) (7/77%) تشکیل شد. و از کل جنین های تشکیل شده، 73 مورد (7/2 به ازای هر نفر) (1/65%) به داخل رحم منتقل شدند. از 27 نفر مورد بررسی، 22 نفر با شکست بارداری مواجه (ناموفق) و 5 نفر (5/18%) باردار شدند (موفق). در رابطه با اتیولوژی از تعداد مذکور 5 نفر با  عامل زنانه، 8 نفر با عامل مردانه و 14 نفر با علت ناشناخته گزارش شد. از 5 مورد بارداری رخ داده 3 مورد مورفولوژی زیر 30% وجود داشت.نتیجه گیری: براساس نتایج این تحقیق افراد با وضعیت پلی زوسپرمی دارای سایر پارامترهای اسپرمی در محدوده طبیعی می باشند و به نظر می رسد افزایش بیش از حد غلظت اسپرم (پلی زوسپرمی) در ارتباط با کاهش شانس باروری به روش های IVF و ICSI و نیز کاهش میزان بارداری در سیکل های ART اثر چندانی نداشته باشد.

سابقه و هدف: ناباروری و درمان آن موجب اضطراب در زوجین می شود. (In-Vitro Fertilization) IVF یک درمان پراسترس برای بیماران می باشد. شواهد نشان می دهد که علاوه بر فاکتورهای بیومدیکال (مثل سن و سابقه حاملگی)، وضعیت سایکولوژیک افراد نیز با نتیجه درمان IVF مرتبط هستند. لذا این مطالعه با هدف بررسی رابطه اضطراب و افسردگی با نتیجه درمان IVF انجام شد.مواد و روش ها: این مطالعه کوهورت در سال 1387 در 70 بیمار (35 بیمار در گروه مورد و 35 بیمار در گروه شاهد) کاندید IVF مراجعه کننده به دو کلینیک نازایی شهرستان ساری انجام شد. ارزیابی وضعیت سایکولوژیک بیماران زمانی که وارد سیکل تحریک تخمک گذاری شدند توسط روان پزشک حاضر در بخش و از طریق پرسشنامه های استاندارد انجام شد. سپس پرسشنامه های اضطراب و افسردگی توسط بیماران تکمیل شد. بر اساس امتیاز بدست آمده از پرسشنامه ها در گروه شاهد افراد بدون اضطراب و افسردگی و یا افرادی که مشکل اضطراب و افسردگی یا یکی از آنها را با شدت خفیف داشتند قرار گرفتند. بیماران مبتلا به اضطراب یا افسردگی یا هر دوی آنها با شدت متوسط به بالا در گروه مورد قرار گرفتند.یافته ها: میانگین و انحراف معیار سن بیماران در گروه مورد 30.25±4.63 سال و در گروه شاهد 30.37±4.67 سال بود. میزان بارداری در گروه مورد، 31.42 درصد و در گروه شاهد، 54.28 درصد بود (p<0.05). خطر نسبی برای عدم وقوع بارداری در افرادی که مشکل اضطراب و افسردگی با شدت متوسط به بالا داشتند 1.5 و خطر منتسب 33 درصد بود.استنتاج: میزان بارداری در گروه شاهد یعنی افراد نرمال یا افرادی که مشکل افسردگی یا اضطراب یا هر دوی آنها را با شدت خفیف داشتند، بیشتر بود.

زمینه و اهداف: طی سالیان اخیر، اطلاعات جمع آوری شده نشان داده اند که تا اندازه ای می توانیم پاسخ تخمدانی را پیش بینی نماییم. عواملی که بعنوان پیش بینی کننده های احتمالی بررسی شده اند، شامل ویژگی های بیمار از قبیل سن و شاخص توده بدنی (BMI)، حجم تخمدان، تعداد فولیکول های آنترال و نشانگرهای هورمونی سرم هستند. اطلاعات موجود در این زمینه، ناهمگون و در برخی موارد متناقض می باشند. هدف از این مطالعه، بررسی برخی عوامل پیش بینی کننده پاسخ تخمدانی طی سیکل IVF می باشند.مواد و روش ها: در یک مطالعه تحلیلی و مقطعی، 100 زن کاندید IVF در مرکز ناباروری مرکز آموزشی - درمانی الزهرا تبریز طی 14 ماه بررسی شدند. در نهایت 96 بیمار جهت ادامه درمان باقی مانده و 4 نفر دیگر از به علت دارا نبودن معیارهای ورود به مطالعه از مطالعه حذف شدند. میزان پاسخدهی تخمدان در دو بخش بر اساس تعداد فولیکول ها (≥10 فولیکول، <10 فولیکول) و اووسیت های کسب شده (پاسخ مناسب: 14-5 اووسیت، پاسخ ناکافی: ≤4 اووسیت و پاسخ بیش از حد: ≥15 اووسیت) ارزیابی گردید. سن و BMI بیمار، وضعیت مصرف سیگار، حجم تخمدان، تعداد فولیکول های آنترال و سطح سرمی FSH، LH و استرادیول (همگی بین روز 2 و 5 سیکل) بعنوان پارامترهای پیش بینی کننده پاسخ تخمدان بررسی شدند.یافته ها: 96 خانم با سن متوسط 29.8±5.9 (20-40) سال وارد مطالعه شدند. موارد پیش بینی کننده برای تعداد ناکافی فولیکول های بدست آمده شامل بالا بودن سن، BMI و FSH پایه و پایین بودن تعداد فولیکول های آنترال بودند. بین تعداد فولیکول های بدست آمده رابطه معنی داری با مصرف سیگار، حجم تخمدان و طول مدت نازایی وجود نداشت. عامل پیش بینی کننده مستقلی در این زمینه وجود نداشت.نتیجه گیری: موارد پیش بینی کننده تعداد ناکافی اووسیت های بدست آمده شامل بالا بودن سن، BMI بالا، طولانی بودن مدت نازایی و سطح بالای FSH پایه و پایین بودن حجم تخمدان و کم بودن سطح استرادیول پایه بودند. رابطه معنی داری بین تعداد اووسیت های بدست آمده با مصرف سیگار، سطح LH و تعداد فولیکول های آنترال وجود نداشت. همبستگی معنی دار و معکوسی بین سن، BMI و FSH سرمی پایه و همبستگی مستقیم بین سطح استرادیول سرم و تعداد فولیکول های آنترال با تعداد فولیکول ها و اووسیت های بدست آمده وجود داشت. اطلاعات فعلی را می توان جهت پیش بینی پاسخ تخمدان در بیماران نیازمند IVF بکار گرفت.

زمینه: عوامل ژنتیکی در باروری زنان و نمو جنینی نقش مهمی دارند و این امر می تواند موجب افزایش میزان تاثیرگذاری روش کمک باروری شود.هدف: مطالعه به منظور تعیین اثر پلی مورفیسم His447His ژن PPARγ بر روی اووسیت و میزان باروری زنان داوطلب لقاح خاج رحمی انجام شد.مواد و روش ها: در این مطالعه تحلیلی نمونه های خون از 98 بیماری که به بیمارستان الزهرای تبریز مراجعه کرده بودند جمع آوری شد. نوع پلی مورفیسم نمونه ها توسط روش چند شکلی طول قطعه محدود (PCR–RFLP) تعیین شد. برای بررسی ارتباط مستقل بین تعداد تخمک های بالغ و تعداد تخمک های بارور شده و نوع پلی مورفیسم ژن  PPARγ از آنالیزهای چند متغیره استفاده شد.یافته ها: ارتباط معکوس معنی داری بین سن زنان و تعداد تخمک های بالغ (P=0.001، r=-0.37) و میزان تخمک های بارور شده (P=0.015، r=-0.25) وجود داشت. نسبت تعداد تخمک های بالغ و تخمک های بارور شده افزایش معنی داری(P<0.005) در حاملین الل نادر نسبت به ژنوتیپ هموزیگوت نرمال نشان داد. ارتباط پلی مورفیسمHis447His  بعد از همسان سازی عوامل مداخله گر در آنالیزهای چند متغیره از نظر آماری معنی دار باقی ماند (P=0.003).نتیجه گیری: با توجه به یافته ها به نظر می رسد پلی مورفیسم His447His ژن PPARγ به عنوان یک عامل مستقل، در میزان لقاح خارج رحمی و احتمالا باروری زنان نقش مهمی دارد.

سالهای اخیر اوج پیشرفت در درمان ناباروری بوده است بطوریکه ابداع روشهای جدید سهم بسزایی در این پیشرفت داشته اند. در این روشها، فاکتورهای بسیاری جهت ارزیابی و تشخیص در نظر گرفته می شود. هدف از این مطالعه بررسی ارتباط سطح LH روز سوم سیکل در سیکلهای لقاح خارج رحمی با میزان پاسخ تخمدان می باشد. مطالعه از نوع توصیفی (Case series) بوده و بنابراین 78 بیمار کاندید IVF با شرایط ورود به مطالعه، انتخاب و بر اساس سطح LH روز سوم بدو دسته تقسیم شدند. گروه اول شامل 14 نفر با HL<3 mIU/ml و گروه دوم 64 نفر، با HL>3 mIU/ml بودند. بیماران براساس برنامه درمانی رژیم طولانی ثابت با آگونیست گنادوتروپینها به همراه گنادوتروپین انسانی وارد سیکل درمانی شدند. در پایان دو گروه از نظر تعداد فولیکول، تعداد تخمک بدست آمده، طول مدت تحریک تخمدانی، تعداد آمپولهای گنادوتروپین مصرفی، تعداد جنین به دست آمده، میزان حذف سیکل و نهایتا میزان بارداری با یکدیگر مقایسه شدند. براساس نتایج بدست آمده و با توجه به P value<0.05، هیچگونه ارتباطی بین سطح LH روز سوم و سن بیمار، نوع ناباروری، علت ناباروری و طول مدت ناباروری ملاحظه نگردید. از طرف دیگر دو گروه از نظر پاسخ تخمدان، میزان فولیکول و تخمک به دست آمده، طول مدت تحریک، تعداد آمپول مصرف شده، تعداد جنین بوجود آمده، میزان لغو شدن سیکلها و میزان بارداری کلینیکی، تفاوت آماری معنی داری نشان ندادند. این بدان معنی است که سطح LH روز سوم در سیکلهای لقاح خارج رحمی با میزان موفقیت ارتباطی ندارد.

گر چه روشهای جامع لقاح خارجی رحمی (IVF) و میکرواینجکشن (ICSI) در درمان ناباروری موثر واقع می شوند، با این حال تعداد معدودی از زوجین نابارور در اولین مرحله درمانی یعنی تشکیل لقاح تخمک های آسپیره شده با شکست اولیه مواجه می شوند. بنابراین، هدف از این مطالعه گذشته نگر بررسی نتایج مربوط به موارد عدم باروری تمام تخمک های حاصله از 111 سیکل درمانی IVF و ICSI می باشد. جهت این مطالعه اطلاعات اولیه مربوط به زوجین به همراه وضعیت پارامترهای اسپرم و نیز تخمک های حاصله در دو گروه سنی زن با 30 سال سن و یا کمتر و همچنین بیش از 30 سال در نظر گرفته شد. نتایج با استفاده از نرم افزار SPSS در دو گروه IVF و ICSI بررسی شد. نتایج نشان داد که میزان Total Fertilization Failure (TFF) در طی 4 سال فقط 4.5% بوده است (جمعا 111 سیکل TFF). میانگین سن، مدت ناباروری، تعداد فولیکول و تخمک در دو گروه فوق مشابه بود. اما سن زن در تعداد فولیکول بدست آمده دخیل بود. در زنان با سن 30 و بالاتر تعداد فولیکول بدست آمده 10.11 و در گروه سنی کمتر از 30 سال، 8.03 بوده است ( 0.036=P). 51.35% از افراد دارای اسپرم های با مرفولوژی طبیعی بودند که 31.5% آنها از طریق IVF تحت درمان قرار گرفته بودند. جمع آوری اسپرم در 75% از مردان از روش انزالی و در بقیه به روش آسپیره نمودن اسپرم انجام شده بود. همچنین 85% از زوجین در اولین (68% میکرواینجکشن، 17% IVF)، 12% در دومین و 3% افراد در سومین بار (فقط میکرواینجکشن) مراجعه جهت درمان ناباروری خود دچار TFF شده بودند. بنابراین جمعا 81% موارد TFF مربوط به میکرواینجکشن و 19% موارد TFF مربوط به IVF بوده است. در گروه ICSI، پارامترهای اسپرم در رابطه با علت ناباروری مردانه از نظر آماری معنی دار بود. نتایج این تحقیق نشان داد که TFF در سیکل های درمانی IVF و ICSI اتفاق می افتد و جهت دستیابی به فاکتورهای دخیل در TFF نیاز به بررسی جامع تر در مورد عوامل دخیل در ناباروری زوجین به همراه مطالعه Ultrastructure تخمک های بارور نشده می باشد.

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، یکی از درمان های نسل سوم است که در آن تلاش می شود به جای تغییر شناخت ها، ارتباط روان شناختی فرد با افکار و احساساتش افزایش یابد. هدف پژوهش حاضر تعیین کارآمدی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر اضطراب و افسردگی در زنان بارداری است که نازایی داشته و به وسیله درمان لقاح خارج رحمی باردار شده اند. در این پژوهش از طرح شبه آزمایشی از نوع پیش آزمون- پس آزمون، پیگیری با گروه کنترل استفاده شد. نمونه پژوهش به شیوه در دسترس از میان افراد دارای نازایی اولیه یا ثانویه که با لقاح خارج رحمی باردار شده و در دامنه سن بارداری 14 تا 22 هفته بودند انتخاب شدند. 35 نفر خانم باردار با ویژگی های یادشده به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (17 نفر) و شاهد (18 نفر) جایگزین شدند. ابزار پژوهششامل مصاحبه ساختاریافته SCID برای تشخیص اضطراب و افسردگی، سیاهه افسردگی بک و سیاهه اضطراب بک بود که به صورت پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری یک ماهه پس از اتمام درمان انجام شد. گروه آزمایش در 8 جلسه 90 دقیقه ای درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد شرکت کردند ولی گروه کنترل هیچ گونه آموزشی دریافت نکردند. برای بررسی فرضیه ها از آزمون تحلیل واریانس مختلط بین- درون آزمودنی ها (SPANOVA) استفاده شد. نتایج آزمون تحلیل واریانس مختلط نشان از وجود تفاوت معنادار اثر بین گروهی اضطراب و افسردگی در سطح معناداری کمتر از 0.05 بود، لذا با اطمینان 95 درصد می توان نتیجه گرفت که اثربخشی مداخله مبتنی بر پذیرش و تعهد در کاهش اضطراب و افسردگی موثر بود. مداخله مبتنی بر پذیرش و تعهد به واسطه افزایش انعطاف پذیری روان شناختی باعث کاهش معنی دار افسردگی و اضطراب زنان باردار تحت درمان لقاح خارج رحمی در گروه آزمایش در مرحله پس آزمون و نیز دوره پی گیری یک ماهه شد. به نظرمی رسد درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد به عنوان درمانی مکمل، در کنار درمان های طبی ناباروری در بهبود روند بارداری و سلامت مادر و جنین می تواند نقشی بسزا داشته باشد.